Omzendbrief KBBJ/HFB 2026/1: hoe maakt Vlaanderen overheidsopdrachten toegankelijker voor kmo’s?

Sinds 22 mei 2026 is er een nieuwe Vlaamse omzendbrief: de  omzendbrief KBBJ/HFB 2026/1 over kmo-toegankelijke overheidsopdrachten, op initiatief van Vlaams minister Hilde Crevits. We lichten we de belangrijkste accenten toe.

Context: een Europese indicator en een Vlaamse beleidsambitie

In het Vlaams regeerakkoord staat de ambitie om een kmo-vriendelijk, innovatief en duurzaam aankoopbeleid te voeren. De omzendbrief geeft daar nu een concrete vertaling aan. De Europese Commissie volgt de toegang van kmo’s tot overheidsopdrachten via het Single Market and Competitiveness Scoreboard: voor een gunstige score moet meer dan 60% van de overheidsopdrachten aan kmo’s worden gegund. Waar België in 2021-2023 onder 40% scoorde, sprong dat percentage in 2024 naar 87%. De omzendbrief wil die positieve trend bestendigen.

De omzendbrief is een dynamisch instrument. Hij zal worden bijgewerkt na de geplande versoepelingen van de wetgeving overheidsopdrachten en in functie van de herziening van de EU-aanbestedingsregels die de Europese Commissie voorbereidt.

Toepassingsgebied

De aanbevelingen gelden voor de Vlaamse overheid, maar ook voor de lokale en provinciale besturen.

Voorbereiding: behoefte en markt

Een grondige voorbereiding blijft volgens de Vlaamse Regering de hoeksteen van een succesvolle plaatsingsprocedure. De omzendbrief beveelt nadrukkelijk aan om een marktconsultatie te organiseren — formeel via een Request for Information op het e-procurementplatform, of informeel via informatiesessies, vakbeurzen en contacten met beroepsfederaties. Aanbesteders worden gevraagd om ook ondernemingen buiten de gevestigde spelers te betrekken, met inbegrip van kmo’s en sociale ondernemingen, en daarbij de principes van non-discriminatie en transparantie te respecteren.

Plaatsing: procedurekeuze en opdrachtdocumenten

Voor opdrachten onder de Europese drempelbedragen blijven de lichtere procedures het ideale vehikel om lokaal aan te kopen. De omzendbrief verwijst onder meer naar de opdrachten van beperkte waarde (raming lager dan 30.000 EUR exclusief btw), de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking (goed te keuren bedrag lager dan 140.000 EUR exclusief btw voor 2026-2027) en de vereenvoudigde onderhandelingsprocedure met voorafgaande bekendmaking. Voor complexe opdrachten verdient een tweestapsprocedure de voorkeur, met een selectiebeperking die de biedkosten voor inschrijvers binnen de perken houdt.

Bij de opmaak van de opdrachtdocumenten ligt de klemtoon op proportionaliteit. Functionele of prestatie-eisen krijgen voorrang op gedetailleerde technische specificaties, omdat zij kmo’s meer ruimte geven om eigen oplossingen aan te bieden. Bij kwalitatieve selectiecriteria wordt aanbevolen alleen die criteria te kiezen die strikt relevant zijn voor de opdracht en gepaste minimumniveaus te hanteren; het veralgemeende gebruik van een bankverklaring wordt afgeraden. Bij de gunningscriteria verdient een gunning op basis van de beste prijs-kwaliteitsverhouding de voorkeur boven louter de laagste prijs.

Voor opdrachten met een geraamde waarde vanaf 140.000 EUR moet een verdeling in percelen worden overwogen. De omzendbrief moedigt aanbesteders aan om grote opdrachten effectief in percelen op te splitsen wanneer voorwerp, aard en efficiëntie dat toelaten — onder meer om afhankelijkheid van één opdrachtnemer te vermijden en om sociale ondernemingen en kmo’s een reële kans te geven. Ook contractvoorwaarden zoals borgtocht en aansprakelijkheid moeten proportioneel zijn: een borgtocht lager dan vijf procent of zelfs geen borgtocht is mogelijk wanneer het risico op slechte uitvoering dat toelaat, en de aansprakelijkheid kan in soort, hoogte en duur worden begrensd.

Maatschappelijk verantwoorde overheidsopdrachten

Hoofdstuk 4 van de omzendbrief legt drie klemtonen: duurzame en circulaire opdrachten (met verwijzing naar de MVOO-criteriatool en het Programma Innovatieve Overheidsopdrachten — PIO), sociale opdrachten en ethisch verantwoorde opdrachten. Voor sociale opdrachten worden vijf hefbomen aangereikt, van overheidsopdrachten van beperkte waarde over selectie- en gunningscriteria tot voorbehouden opdrachten voor sociale ondernemingen op grond van artikel 15 van de Wet Overheidsopdrachten. Voor risicosectoren beveelt de Vlaamse overheid aan om een ethische clausule op te nemen, met transparantie- en zorgvuldigheidsverplichtingen voor de opdrachtnemer.

Bronnen

Omzendbrief KBBJ/HFB 2026/1 (pdf)

Mededeling aan de Vlaamse Regering (pdf)

Vlaanderen.be — Het Facilitair Bedrijf: regelgeving overheidsopdrachten

Heeft u vragen over de impact van deze omzendbrief op een lopende of geplande overheidsopdracht? Contacteer ons.